Билгиң келеби..? Айдын караңгы тарабынын сыры ачылды

Билгиң келеби..? Айдын караңгы тарабынын сыры ачылды

 25-июнь - РИА жаңылыктары. Eurekalert порталына  илимпоздор айдын арткы тарабы Жерден көрүнгөндөн эмне үчүн абдан айырмалангандыгын түшүндүрүштү.


Айдын көрүнүп турган жана караңгы жактары бири биринен  кыйла айырмаланып тургандыгы, ХХ кылымдын ортосунда, СССР спутниктин арткы сүрөттөрүн алгандан кийин белгилүү болгон. Буга чейин астрономдор Айдын көрүнүп турган тарабындагы кара тактар ​​кургак деңиз жана океандар деп эсептеп келишкен. Алар арткы бети бирдей издер менен капталган деп болжошкон, бирок акыры, бул божомолдор  туура эмес болуп чыкты.

Бул деңиз эмес, кратерлер экени белгилүү болду - балким бул вулкандан келип чыккан. Мындан тышкары, кратерлер көрүнбөгөн тарабынын кичинекей бир  бөлүгүн бир пайызын гана камтыйт. Ал эми көрүнүп турган тарабында алар үчтөн бир бөлүгүн ээлейт. Көптөн бери окумуштуулар Ай бетинин ар  түрдүүлүгүнүн себептерин түшүндүрө алышкан жок.

Жаңы изилдөөдө Токио технология институтунун, Флоридадагы, Нью-Мексикодогу университеттердин жана Линдон Джонсон атындагы NASA космостук борборунун астрономдору бул суроого жооп беришти. Алар Айдын бетинин бирдей эместигине, KREEP тобунун заттарынын бирдей эмес бөлүштүрүлүшүнө байланыштуу деп эсептешет. Бул заттар америкалык астронавттардын Жерге алып келген Ай аскаларынан табылган. (KREEP, K аббревиатурасында K калийди билдирет, РЭЭ церий, эрбиум жана евроопийдин сейрек кездешүүчү элементтерин, ал эми Р фосфорду билдирет.)

Изилдөөчүлөр байкоолордун, лабораториялык эксперименттердин жана компьютердик симуляциянын натыйжаларын талдап, бул элементтердин радиоактивдүү ажыроосунан чыккан жылуулук катуу тектерди эритип, айдын бетинде кратерлер пайда болгон деген жыйынтыкка келишкен.

Ай жөнүндө эмне билебиз
Андан тышкары, элементтер спутниктин бетинде бирдей эмес бөлүштүрүлгөн. Көрүнгөн  тарабында, илимпоздордун айтымында, тоо тектери радиоактивдүү уран, калий жана торий менен байытылган, ошондуктан ал жерде дагы көп кратерлер пайда болгон.

 

Булак: NASA